Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wydał zarządzenie nr 59/2026/DSOZ z dnia 22 czerwca 2026 r., które zmienia zasady zawierania i realizacji umów w rodzaju świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze w ramach opieki długoterminowej. Zmiany wejdą w życie 1 lipca 2026 r. i dotyczą przede wszystkim świadczeń realizowanych na rzecz pacjentów objętych domową wentylacją mechaniczną.  

Najważniejszą zmianą jest wyodrębnienie zakresu świadczeń dla pacjentów wentylowanych mechanicznie wymagających wzmożonej opieki. W praktyce oznacza to, że w ramach zespołu długoterminowej opieki domowej dla pacjentów wentylowanych mechanicznie pojawia się dodatkowo określony, „skojarzony” zakres świadczeń, z osobną kwotą zobowiązania przeznaczoną wyłącznie na jego finansowanie.

Jak było dotychczas?

Dotychczas pacjenci wentylowani mechanicznie w warunkach domowych byli obejmowani świadczeniami zespołu długoterminowej opieki domowej dla pacjentów wentylowanych mechanicznie. W katalogu świadczeń funkcjonowały produkty rozliczeniowe zależne m.in. od metody wentylacji oraz czasu jej prowadzenia. Nie wyodrębniano jednak osobnego zakresu świadczeń dla pacjentów wentylowanych mechanicznie wymagających wzmożonej opieki, z odrębną kwotą zobowiązania przeznaczoną wyłącznie na tę grupę świadczeń. Nowe zarządzenie wprowadza właśnie takie rozwiązanie, wskazując, że ta grupa pacjentów wymaga większej częstotliwości wizyt personelu medycznego, a tym samym generuje wyższy koszt realizacji świadczeń.  

Czym jest „skojarzony zakres świadczeń”?

W zarządzeniu wprowadzono definicję skojarzonego zakresu świadczeń. Jest to wyodrębniony w umowie zakres, w ramach którego udzielane są określone świadczenia, wraz z odrębną kwotą zobowiązania przeznaczoną wyłącznie na ich finansowanie. To ważne rozwiązanie organizacyjno-finansowe. NFZ wskazuje, że świadczenia dla pacjentów wentylowanych mechanicznie wymagających wzmożonej opieki są bardziej kosztochłonne, ponieważ wymagają większej częstotliwości wizyt personelu medycznego niż w przypadku pozostałych grup chorych objętych tym zakresem opieki.

Kogo dotyczy zmiana?

Nowy zakres dotyczy pacjentów wentylowanych mechanicznie wymagających wzmożonej opieki, w tym świadczeń rozliczanych jako:

• osobodzień zespołu długoterminowej opieki domowej dla pacjentów wentylowanych mechanicznie metodą inwazyjną
• osobodzień zespołu długoterminowej opieki domowej dla pacjentów wentylowanych mechanicznie metodą nieinwazyjną w przypadku świadczeniobiorców z przewlekłą niewydolnością oddechową na podłożu chorób nerwowo-mięśniowych
• osobodzień zespołu długoterminowej opieki domowej dla pacjentów wentylowanych mechanicznie metodą nieinwazyjną, z wyłączeniem świadczeniobiorców z przewlekłą niewydolnością oddechową na podłożu chorób nerwowo-mięśniowych, w przypadku wentylacji powyżej 16 godzin na dobę.

NFZ uzasadnia zmianę m.in. stale rosnącą liczbą pacjentów wymagających domowej wentylacji mechanicznej oraz potrzebą lepszego planowania środków na realizację świadczeń w tej grupie chorych.

Zmiany w katalogu świadczeń i kodach wizyt oraz karta wizyt w domu chorego wentylowanego mechanicznie

Zarządzenie zmienia również załącznik dotyczący katalogu świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych dla świadczeń gwarantowanych oraz załącznik obejmujący kody porad i wizyt. W załączniku dotyczącym kodów porad i wizyt wskazano m.in. kody dla domowej porady lekarskiej, domowej wizyty pielęgniarki i domowej wizyty fizjoterapeuty realizowanych w zespołach długoterminowej opieki domowej dla pacjentów wentylowanych mechanicznie. Kod sprawozdawany ma być każdorazowo wraz z datą realizacji świadczenia. Z punktu widzenia praktyki oznacza to, że szczególnego znaczenia nabiera prawidłowe raportowanie wizyt oraz spójność dokumentacji medycznej z faktycznie zrealizowanymi świadczeniami.

Zarządzenie doprecyzowuje również obowiązek związany z dokumentowaniem wizyt personelu medycznego. W ramach wizyty w zespołach długoterminowej opieki domowej dla pacjentów wentylowanych mechanicznie personel medyczny ma każdorazowo przedkładać świadczeniobiorcy, członkowi jego rodziny albo opiekunowi faktycznemu lub prawnemu Kartę wizyt w domu chorego wentylowanego mechanicznie w celu potwierdzenia zrealizowanej wizyty.

Co to oznacza dla pielęgniarek i zespołów opieki domowej?

Zmiana ma przede wszystkim charakter systemowo-finansowy, ale jej skutki mogą być odczuwalne również w codziennej praktyce zespołów pracujących z pacjentami wentylowanymi mechanicznie w domu. MOgą to być:

• wyodrębnienie pacjentów wymagających wzmożonej opieki pokazuje, że NFZ dostrzega różnice między pacjentami wentylowanymi mechanicznie. Nie każdy pacjent objęty domową wentylacją mechaniczną generuje taki sam zakres potrzeb, taką samą częstotliwość wizyt i taki sam poziom zaangażowania zespołu.
• większe znaczenie może mieć precyzyjna dokumentacja - w praktyce pielęgniarskiej oznacza to konieczność zwracania uwagi na zakres odbytej wizyty, datę, potwierdzenie realizacji oraz zgodność wpisów z wymaganiami świadczeniodawcy i NFZ
• zmiana może mieć znaczenie dla organizacji pracy zespołów - NFZ wskazuje, że pacjenci wymagający wzmożonej opieki potrzebują większej częstotliwości wizyt personelu medycznego, to po stronie świadczeniodawców pojawia się potrzeba odpowiedniego planowania grafików, dostępności personelu i ciągłości opieki
• dla pielęgniarek pracujących w opiece długoterminowej domowej jest to kolejny przykład, że opieka nad pacjentem wentylowanym mechanicznie nie jest wyłącznie „wizytą domową”. To opieka wymagająca czujności klinicznej, znajomości sprzętu, oceny stanu pacjenta, współpracy z rodziną i opiekunami oraz rzetelnego dokumentowania każdego kontaktu z pacjentem.

Domowa wentylacja mechaniczna jest jednym z najbardziej wymagających obszarów opieki długoterminowej. Pacjenci korzystający z tej formy leczenia często wymagają wielospecjalistycznego wsparcia, edukacji opiekunów, regularnej oceny stanu klinicznego oraz szybkiego reagowania na pogorszenie parametrów oddechowych lub problemy techniczne związane ze sprzętem. Wyodrębnienie grupy pacjentów wymagających wzmożonej opieki może być krokiem w stronę bardziej precyzyjnego finansowania świadczeń.

źródło: zarządzenie Prezesa NFZ  ; Zarządzenie nr 59/2026/DSOZ zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze w ramach opieki długoterminowej.

zdjęcie: Adobe Stock

Artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady prawnej, interpretacji wiążącej ani instrukcji rozliczania świadczeń. W przypadku realizacji, dokumentowania lub rozliczania świadczeń należy każdorazowo odnosić się do aktualnych aktów prawnych, zarządzeń Prezesa NFZ, warunków umowy z NFZ oraz komunikatów właściwego oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia.