Od 1 kwietnia 2026 r. zacznie obowiązywać nowa lista leków refundowanych. Ministerstwo Zdrowia poinformowało, że znalazło się na niej 16 nowych terapii, w tym 14 onkologicznych i 2 nieonkologiczne. Jednocześnie resort przedstawił nowe rozwiązania wypracowane podczas prac nad nowelizacją ustawy o refundacji. Dla pielęgniarek i położnych to nie jest wyłącznie temat „systemowy”, zmiany refundacyjne wpływają także na organizację leczenia, dostępność terapii, edukację pacjenta i praktykę codziennej opieki.    

Na nowej liście refundacyjnej znalazło się 16 nowych terapii. Z prezentacji wynika, że 14 dotyczy wskazań onkologicznych, 2 wskazań nieonkologicznych, 6 terapii jest dedykowanych chorobom rzadkim, 15 będzie realizowanych w programach lekowych, a 1 w aptece. Już sam ten układ pokazuje, że duża część zmian nadal koncentruje się wokół leczenia specjalistycznego, które wymaga dobrej koordynacji opieki i jasnej komunikacji z pacjentem.  

Z perspektywy pielęgniarki i położnej szczególnie ważne jest to, że nowe refundacje nie są jedynie decyzją administracyjną „gdzieś na górze”. Każda nowa terapia w programie lekowym oznacza w praktyce potrzebę lepszego przygotowania zespołów do prowadzenia pacjenta: od kwalifikacji i organizacji świadczeń, po edukację dotyczącą przebiegu leczenia, możliwych działań niepożądanych, kontroli terminów oraz znaczenia regularności terapii. To szczególnie istotne w onkologii, chorobach rzadkich i przewlekłych schorzeniach wymagających długofalowego monitorowania.

Ministerstwo poinformowało również o kontynuacji refundacji wybranych wysokokosztowych terapii od 1 kwietnia 2026 r. W prezentacji wymieniono m.in. Rinvoq (upadacytynib), Vyvgart (efgartigimod alfa), Oxlumo (lumasiran), Opdivo (niwolumab), Uptravi (seleksypag), Tezspire (tezepelumab) oraz Galafold (migalastat). Jednocześnie wskazano, że wydano 243 decyzje dotyczące kontynuacji refundacji, a refundacją objęto także pierwsze odpowiedniki leków oryginalnych w zakresie 5 substancji.  Dla personelu pielęgniarskiego oznacza to przede wszystkim większą ciągłość terapii u części pacjentów już leczonych. 

Bardzo ważnym elementem prezentacji są także rozwiązania przedstawione jako zwiększające bezpieczeństwo lekowe Polski. Ministerstwo zapowiedziało m.in. zachęty do przenoszenia produkcji leków do Polski, obowiązek udowodnienia w określonych przypadkach, że wszystkie partie tzw. polskiego leku były wytwarzane w kraju, podwyższenie dopłat dla pacjentów przy wyborze leku całkowicie produkowanego w Polsce z 15% do 30%, wprowadzenie pierwszeństwa refundacyjnego dla polskich leków po wygaśnięciu ochrony leku oryginalnego, unormowanie prawne Listy Leków Krytycznych oraz zwiększenie konkurencyjności leków generycznych, w tym przez obowiązek zamawiania leku generycznego dla nowych pacjentów w programach lekowych.    

Choć brzmi to bardzo legislacyjnie, w codziennej praktyce może mieć znaczenie dla stabilności dostępności terapii. Dla pielęgniarek i położnych bezpieczeństwo lekowe nie jest abstrakcyjnym pojęciem. To konkretna sytuacja, w której pacjent pyta, czy dostanie kolejny cykl leczenia, czy dany preparat będzie dostępny, czy konieczna będzie zmiana organizacji terapii albo czy wystąpią opóźnienia. Im bardziej przewidywalny system refundacyjny i podaż leków, tym łatwiej prowadzić bezpieczną, spokojną edukację i planowanie opieki.

Z punktu widzenia pielęgniarek i położnych ważne są tu zwłaszcza dwa obszary:

• pierwszy to organizacja programów lekowych - im bardziej przejrzyste zasady realizacji terapii i odbioru leku, tym łatwiej prowadzić pacjenta przez system
• drugi to dokumentacja i komunikacja. Jeśli w praktyce większe znaczenie będą miały np. prawidłowe oznaczenia rozpoznań czy bardziej uporządkowane ścieżki realizacji leków, wzrośnie także znaczenie precyzyjnego przekazywania informacji w zespole terapeutycznym i podczas edukacji chorego.

Dla położnych temat refundacji także nie jest odległy. Choć większość opisanych zmian dotyczy przede wszystkim terapii specjalistycznych, system refundacyjny wpływa szerzej na dostęp do leczenia, na organizację opieki nad pacjentką z chorobą przewlekłą, onkologiczną czy rzadką, a także na funkcjonowanie poradni i szpitali. W praktyce zawodowej położnej coraz częściej pojawiają się pacjentki wymagające koordynacji wielu świadczeń, wyjaśnienia zasad leczenia i wsparcia informacyjnego w poruszaniu się po systemie.

Warto też zauważyć, że nowa lista refundacyjna pokazuje dwa równoległe kierunki. Z jednej strony mamy rozszerzanie dostępu do nowych terapii, zwłaszcza w onkologii i chorobach rzadkich. Z drugiej: coraz mocniejszy nacisk na bezpieczeństwo lekowe państwa, przewidywalność dostaw i uporządkowanie mechanizmów finansowania. 

Źródło:

Prezentacja MZ - Nowa lista leków refundowanych od 1 kwietnia 2026 r. https://www.gov.pl/web/zdrowie/nowa-lista-lekow-refundowanych-od-1-kwietnia-2026-r