Egzamin specjalizacyjny pielęgniarek i położnych. NRPiP chce publicznej bazy pytań i likwidacji egzaminu ustnego

Samorząd proponuje rezygnację z egzaminu ustnego, publiczną bazę pytań oraz nowe zasady organizacji państwowego egzaminu specjalizacyjnego.

Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych przedstawiła uwagi do projektu rozporządzenia dotyczącego kształcenia podyplomowego. W stanowisku nr 20 z 18 września 2026 r. NRPiP wskazuje sześć obszarów, które, zdaniem samorządu, powinny zostać zmienione w toku dalszych prac nad projektem.

O projekcie rozporządzenia pisaliśmy w artykule: Egzamin specjalizacyjny pielęgniarek i położnych po nowemu. Omawiamy projekt rozporządzenia MZ.

Ministerstwo Zdrowia zakłada, że od 2027 roku organizację państwowych egzaminów specjalizacyjnych dla pielęgniarek i położnych przejmie Centrum Egzaminów Medycznych. Projekt przewiduje również zmianę konstrukcji egzaminu: przy co najmniej 30 osobach dopuszczonych do egzaminu miałby być przeprowadzany test pisemny, natomiast przy mniejszej liczbie zdających, egzamin ustny. Test ma liczyć 120 pytań z pięcioma wariantami odpowiedzi.

NRPiP: egzamin powinien być pisemny niezależnie od liczby zdających

Proponowane przez MZ wprowadzenie egzaminu ustnego jest jednym z punktów, do których odniosła się Naczelna Rada. NRPiP postuluje ujednolicenie formy państwowego egzaminu specjalizacyjnego i pozostawienie wyłącznie pisemnego testu, niezależnie od liczby osób dopuszczonych do egzaminu. Samorząd argumentuje, że rezygnacja z formy ustnej pozwoli zachować porównywalność wyników, jednolite kryteria oceniania oraz większą obiektywność postępowania egzaminacyjnego.

Publiczna baza pytań. 80 proc. z bazy, 20 proc. nowych

Drugi postulat NRPiP może mieć szczególne znaczenie dla pielęgniarek i położnych przygotowujących się do PES. Naczelna Rada proponuje, aby dyrektor CEM utworzył i publicznie udostępniał odrębne bazy pytań egzaminacyjnych dla każdej dziedziny specjalizacji. Według propozycji samorządu test powinien składać się w 80 proc. z pytań znajdujących się w publicznej bazie, natomiast pozostałe 20 proc. stanowiłyby pytania nowe. NRPiP idzie jednak dalej. Pytania wykorzystane podczas konkretnego egzaminu, wraz z prawidłowymi odpowiedziami, miałyby być publikowane w ciągu siedmiu dni od ogłoszenia wyników, a następnie włączane do publicznej bazy. Według Rady rozwiązanie to zwiększyłoby przejrzystość egzaminów i zapewniło osobom przygotowującym się do specjalizacji równy dostęp do materiałów egzaminacyjnych.

To szczególnie interesujący postulat w kontekście zmian, o których pisaliśmy wcześniej. W naszym omówieniu projektu zwracaliśmy uwagę, że nowe przepisy zmieniają konstrukcję testu ze 140 pytań i czterech wariantów odpowiedzi na 120 pytań z pięcioma odpowiedziami, ale sam projekt nie przesądza, w jaki sposób CEM będzie tworzył przyszłą pulę pytań ani co stanie się z dotychczas wykorzystywanymi zadaniami. Stanowisko NRPiP daje w tym zakresie znacznie bardziej konkretną propozycję.

Co z dotychczasową bazą pytań?

Samorząd zwraca również uwagę na okres przejściowy związany z przekazaniem organizacji egzaminów do CEM. NRPiP proponuje, aby podczas pierwszej sesji egzaminacyjnej organizowanej przez Centrum Egzaminów Medycznych możliwe było wykorzystanie dotychczasowej bazy pytań CMKP. Zdaniem Rady pozwoliłoby to zachować ciągłość procesu egzaminowania i uniknąć konieczności tworzenia od podstaw pełnej bazy pytań jeszcze przed przeprowadzeniem pierwszego egzaminu w nowym systemie.

Samorząd chce również zmian w składzie komisji

Kolejna uwaga dotyczy udziału przedstawicieli samorządu zawodowego w komisjach kwalifikacyjnych i egzaminacyjnych. NRPiP postuluje, aby uczestniczył w nich przedstawiciel właściwej miejscowo okręgowej rady pielęgniarek i położnych. Jeżeli natomiast organizatorem kształcenia jest okręgowa izba albo utworzony przez nią podmiot, w komisji miałby uczestniczyć przedstawiciel Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych. Samorząd wskazuje tym samym na potrzebę zachowania odpowiedniego udziału przedstawicieli środowiska zawodowego w procedurach związanych zarówno z kwalifikacją, jak i egzaminowaniem.

Łagodniejsze wymagania wobec kierowników kursów kwalifikacyjnych

Stanowisko obejmuje także organizację samego kształcenia podyplomowego. NRPiP proponuje uelastycznienie wymagań dotyczących kierowników kursów kwalifikacyjnych. W uzasadnionych przypadkach funkcję tę mogłaby pełnić pielęgniarka lub położna posiadająca tytuł specjalisty w dziedzinie pokrewnej.

NRPiP proponuje także nowy sposób ustalania wynagrodzeń

Ostatnia z przedstawionych propozycji dotyczy wynagrodzeń członków zespołów egzaminacyjnych. Naczelna Rada chce, aby ich wysokość była powiązana z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej. Wynagrodzenie przewodniczącego zespołu miałoby wynosić 15 proc. przeciętnego wynagrodzenia, natomiast pozostałych członków 10 proc. Takie rozwiązanie, jak argumentuje NRPiP, pozwalałoby na automatyczną waloryzację stawek bez konieczności każdorazowego zmieniania rozporządzenia.

---

Stanowisko Naczelnej Rady nie oznacza, że opisane rozwiązania zostaną wprowadzone. Są to uwagi zgłoszone do projektu i NRPiP zwróciła się o ich uwzględnienie w dalszych pracach legislacyjnych. Na obecnym etapie nadal punktem odniesienia pozostaje projekt Ministerstwa Zdrowia. Projektowane rozwiązania nie są jeszcze obowiązującym prawem i mogą ulec zmianie w toku dalszych prac.