Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt zmian w zasadach przeprowadzania państwowych egzaminów specjalizacyjnych dla pielęgniarek i położnych. Od 2027 roku egzaminy mają być organizowane przez Centrum Egzaminów Medycznych. 

Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych został przygotowany w związku ze zmianami ustawowymi, które mają zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku. Od tego momentu państwowe egzaminy specjalizacyjne dla pielęgniarek i położnych mają być przeprowadzane przez Centrum Egzaminów Medycznych (CEM), a nie, jak dotychczas, w ramach systemu organizowanego przez Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego.

Jedną z najważniejszych zmian zaproponowanych przez Ministerstwo Zdrowia jest uzależnienie formy egzaminu od liczby osób dopuszczonych do niego w danej sesji i dziedzinie specjalizacji. Jeżeli do egzaminu zostanie dopuszczonych co najmniej 30 pielęgniarek lub położnych, egzamin będzie przeprowadzany w formie pisemnego testu. Przy liczbie mniejszej niż 30 osób przewidziano natomiast egzamin ustny. 

Test pisemny ma składać się ze 120 zadań, z których każde będzie zawierało pięć wariantów odpowiedzi i jedną odpowiedź prawidłową. Za prawidłową odpowiedź zdający otrzyma jeden punkt. Egzamin ustny ma natomiast obejmować od 6 do 10 zadań. 

Projekt zachowuje również zasadę, zgodnie z którą egzamin państwowy w danej sesji i dziedzinie jest przeprowadzany, gdy przystępuje do niego co najmniej 20 pielęgniarek lub położnych.

Projekt przewiduje również nowe terminy zgłaszania się do egzaminu. Wniosek o dopuszczenie do egzaminu będzie składany za pośrednictwem Systemu Monitorowania Kształcenia Pracowników Medycznych (SMK) do dyrektora CEM. Dla sesji letniej wnioski mają być składane od 1 do 31 stycznia, natomiast dla sesji zimowej: od 1 do 31 sierpnia. Zgodnie z uzasadnieniem projektu do wniosku nie trzeba będzie dołączać, jak dotychczas, Elektronicznej Karty Kształcenia, dokumentu potwierdzającego zwolnienie z części lub całości specjalizacji ani dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty egzaminacyjnej. 

Zmienić mają się również terminy samych egzaminów. Sesja letnia będzie odbywała się od 15 maja do 15 lipca, a sesja zimowa od 1 grudnia do 31 stycznia kolejnego roku. Konkretną datę oraz miejsce egzaminu każdorazowo ustali dyrektor CEM. Informacja ma być przekazywana zdającemu za pośrednictwem SMK lub pocztą elektroniczną nie później niż 14 dni przed egzaminem. 

Po uzyskaniu pozytywnego wyniku egzaminu dyplom potwierdzający uzyskanie tytułu specjalisty będzie wydawał dyrektor Centrum Egzaminów Medycznych. Projekt przewiduje przy tym nowy wzór dyplomu, dostosowany graficznie do pozostałych dokumentów wydawanych przez CEM. 

Zmieni się także organizacja państwowych komisji egzaminacyjnych. W ich skład mają wchodzić m.in. konsultant krajowy w odpowiedniej lub pokrewnej dziedzinie pielęgniarstwa, przedstawiciel Naczelnej Izby Pielęgniarek i Położnych oraz przedstawiciel właściwego ogólnokrajowego towarzystwa naukowego. 

Na razie to projekt

Proponowane rozwiązania nie są jeszcze obowiązującym prawem. Projekt został skierowany do konsultacji publicznych i opiniowania z 21-dniowym terminem na zgłaszanie uwag. Wśród podmiotów opiniujących znalazły się m.in. Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych, Ogólnopolski Związek Zawodowy Pielęgniarek i Położnych, Polskie Towarzystwo Pielęgniarskie, Polskie Towarzystwo Położnych oraz konsultanci krajowi z wielu dziedzin pielęgniarstwa. Zgodnie z obecnym projektem zasadnicza część rozporządzenia ma wejść w życie 1 stycznia 2027 roku. Projekt może jednak ulec zmianie w toku dalszych prac legislacyjnych. 

Co ma się zmienić?

• organizację państwowych egzaminów specjalizacyjnych przejmie CEM
• przy co najmniej 30 dopuszczonych osobach egzamin będzie miał formę testu
• przy mniej niż 30 osobach przewidziany jest egzamin ustny obejmujący 6–10 zadań
• test pisemny ma zawierać 120 pytań i 5 wariantów odpowiedzi
• zmienią się terminy składania wniosków oraz sesji egzaminacyjnych
• dyplom specjalisty będzie wydawany przez dyrektora CEM.

Najważniejsza, naszym zdaniem, zmiana z punktu widzenia osób przygotowujących się do egzaminu specjalizacyjnego dotyczy zmiany układu zadań egzaminacyjnych.

Już sam projekt rozporządzenia wprowadza inną konstrukcję testu: zamiast obecnych 140 pytań z czterema wariantami odpowiedzi przewidziano 120 pytań z pięcioma wariantami. Można więc spodziewać się zmiany i/lub modyfikacji dotychczasowej puli pytań do nowych zasad egzaminowania. Projekt nie określa jednak, w jaki sposób CEM będzie budowało tę pulę ani czy dotychczas wykorzystywane pytania zostaną zachowane, zmodyfikowane czy zastąpione nowymi. 

Warto przy tym zwrócić uwagę na praktykę CEM dotyczącą innych państwowych egzaminów medycznych. W przypadku LEK i LDEK CEM prowadzi publiczną bazę pytań, natomiast wykorzystane podczas lekarskiego Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego pytania testowe wraz z poprawnymi odpowiedziami są publikowane po egzaminie. Na obecnym etapie prac legislacyjnych nie ma jednak podstaw, by przesądzać, że identyczna zasada będzie obowiązywała w przypadku egzaminów specjalizacyjnych pielęgniarek i położnych

Źródło: RCL - projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych z 24 sierpnia 2026 r.