Obowiązek płacenia składek do izb pielęgniarek i położnych budzi liczne pytania i kontrowersje, które mogą wynikać z niewiedzy lub niedoinformowania. Poniżej szczegółowo odpowiadamy na pytanie, które nie raz pojawia się w dyżurkach pielęgniarek i położnych: 

Dlaczego musimy płacić składki do izb? Po co?

Obowiązek przynależności do samorządu zawodowego oraz płacenia składek do Okręgowych Izb Pielęgniarek i Położnych (OIPiP), które są częścią Naczelnej Izby Pielęgniarek i Położnych (NIPiP) jest uregulowany w polskim prawodawstwie. Kluczowe przepisy znajdują się w:

• Ustawie z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej;
• Ustawie z dnia 1 lipca 2011 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych - ustawa ta nakłada na osoby wykonujące zawód pielęgniarki i położnej obowiązek przynależności do samorządu zawodowego. Jednym z jego kluczowych elementów jest finansowanie działań Izby poprzez składki członkowskie.

Te akty prawne jasno określają, że osoby wykonujące zawód pielęgniarki lub położnej są zobowiązane do:

1. przynależności do odpowiedniej Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych (OIPiP) - oznacza to formalny wpis do rejestru, który stanowi potwierdzenie prawa do wykonywania zawodu zgodnie z przepisami. Proces ten jest niezbędny do legalnego świadczenia usług medycznych oraz objęcia ochroną i wsparciem oferowanym przez izby, takich jak doradztwo zawodowe czy pomoc prawna.

2. regularnego opłacania składek członkowskich, które stanowią główne źródło finansowania działalności izb pielęgniarek i położnych. Wpłaty te umożliwiają realizację kluczowych zadań samorządu, takich jak organizacja szkoleń, reprezentacja interesów zawodowych na szczeblu krajowym i lokalnym, wsparcie prawne oraz budowanie prestiżu zawodu. Obowiązek ten gwarantuje również dostęp do wspólnych zasobów i wsparcia, co wzmacnia solidarność zawodową.

Co finansują składki?

Składki mają na celu zapewnienie środków na działalność Izb, w tym na:

• reprezentację środowiska zawodowego - Izba podejmuje działania na rzecz poprawy warunków pracy, negocjacji wynagrodzeń, ochrony interesów zawodowych itp.

• wsparcie merytoryczne i szkoleniowe - środki są przeznaczane na organizację szkoleń, kursów specjalistycznych i konferencji dla pielęgniarek i położnych.

• obsługę administracyjną - utrzymanie biur, prowadzenie dokumentacji, rejestracji członków, nadawanie prawa wykonywania zawodu itp.

• pomoc prawną - Izba udziela wsparcia prawnego swoim członkom w sprawach związanych z wykonywaniem zawodu.

• nadzór etyczny - działania związane z komisjami etyki i kontrolą przestrzegania zasad etyki zawodowej.

Solidarność zawodowa

Samorząd zawodowy, w tym Naczelna i Okręgowe Izby Pielęgniarek i Położnych, opiera się na zasadzie solidarności zawodowej. Co to oznacza w praktyce?

1. Wspólne finansowanie działań na rzecz całego środowiska - składki członkowskie pozwalają finansować działania, które przynoszą korzyści wszystkim członkom zawodu, takie jak:

◦ Organizacja szkoleń i kursów doskonalenia zawodowego.

◦ Promowanie zawodu w mediach i kampaniach społecznych.

◦ Wsparcie finansowe dla pielęgniarek i położnych w trudnych sytuacjach życiowych obejmuje m.in. tworzenie funduszy pomocowych na wypadek choroby, utraty pracy czy innych kryzysów losowych. Środki te mogą być przeznaczone na jednorazowe zapomogi, pokrycie kosztów leczenia, a także wsparcie rodzin osób, które znalazły się w sytuacji wymagającej szczególnej pomocy.

2. Reprezentacja wspólnych interesów - samorząd zawodowy stanowi jednolity głos środowiska pielęgniarek i położnych, negocjuje zmiany w prawie, warunki pracy oraz wynagrodzenia dla całej grupy zawodowej. Wsparcie finansowe poprzez składki jest kluczowe dla skuteczności tych działań.

3. Wsparcie prawne i zawodowe - każdy członek izby może liczyć na pomoc prawną i zawodową, gdy znajdzie się w sytuacji wymagającej obrony interesów zawodowych. Solidarne wpłaty pozwalają utrzymać system doradztwa i pomocy.

4. Kreowanie wspólnoty zawodowej Izby pielęgniarek i położnych są miejscem budowania więzi między osobami wykonującymi te same zawody - organizacja spotkań, konferencji i wydarzeń integracyjnych wzmacnia poczucie wspólnoty i identyfikację z zawodem.

Czyli jeszcze raz… dlaczego składki są obowiązkowe?

Poza obwarowaniami prawnymi o których pisaliśmy powyżej warto również wspomnieć, że finansowanie samorządu zawodowego co do zasady nie jest dotowane przez państwo. Izby, aby mogły funkcjonować, potrzebują środków pochodzących od członków. Chodzi tu o model samofinansowania samorządu przez jego członków. Jednocześnie mamy do czynienia z tzw. przymusem przynależności. Aby wykonywać zawód pielęgniarki lub położnej w Polsce, wymagane jest członkostwo w Izbie. A to z kolei wiąże się z obowiązkiem opłacania składek.

Jakie są korzyści z płacenia składek?

1. Podnoszenie kwalifikacji Izby regularnie organizują szkolenia, warsztaty i konferencje, umożliwiając rozwój zawodowy. Często członkowie izb mogą korzystać z obniżonych kosztów uczestnictwa lub bezpłatnego dostępu do materiałów edukacyjnych.

2. Ochrona prawna - pielęgniarki i położne mogą liczyć na wsparcie prawne w konfliktach z pracodawcą, organami państwowymi czy pacjentami.

3. Promocja zawodu - działania izb przyczyniają się do budowania prestiżu zawodu oraz jego lepszego postrzegania w społeczeństwie.

4. Wspieranie zmian systemowych - dzięki wpłatom samorząd może finansować działania lobbingowe, które wpływają na korzystne zmiany w systemie ochrony zdrowia, takie jak podwyżki wynagrodzeń czy poprawa warunków pracy.

Krytyka i wątpliwości - kontrowersje związane ze składkami

Nie brakuje głosów krytycznych wobec funkcjonowania samorządu pielęgniarek i położnych. Część pielęgniarek i położnych uważa, że działania Izby nie są wystarczająco efektywne, a korzyści z członkostwa są niewidoczne. Krytycy zwracają również uwagę na tzw. przymus przynależności i podkreślają, że brak jest możliwości wyboru (czy przynależeć do Izby, czy nie), co narusza ich wolność.

Jednak przepisów prawa w pojedynkę nie zmienimy.  Można zastanowić jak dotrzeć do krytyków, czyli …

Jak wpływać na działalność izb?

Aby samorząd był skuteczniejszy i lepiej odpowiadał na potrzeby środowiska, warto aktywnie uczestniczyć w jego życiu, czyli np.: 

• brać udział w zebraniach i wyborach władz izby

• zgłaszać swoje postulaty i problemy

• korzystać z oferowanych możliwości wsparcia i edukacji.